Hội Nghị Khoa Học Đất Cố Đô

Bác sĩ Nhất Tếu nhận được thư mời qua đường bưu điện, bì thư dày, có logo mạ vàng: “Hội nghị Khoa học thường niên, tổ chức tại Ninh Bình — Miền đất di sản.” Ông lật phong bì lên xuống ba lần, không phải để đọc lại nội dung, mà để tìm xem có kèm theo gì không. Không có. Ông thở phào, pha một ấm trà, rồi xếp thư vào ngăn kéo cạnh xấp đơn thuốc chữ ngoáy chưa ai đọc nổi.

Chiều hôm sau, bác sĩ Khoa Học — đồng nghiệp cũ, giờ làm ở một bệnh viện tỉnh — ghé qua, mặt mày hớn hở như trúng số.

— Ông đi hội nghị năm nay không? Ninh Bình đẹp lắm, Tràng An, Tam Cốc, ngồi đò nghe chèo…

— Hội nghị hay là đi lễ hội chùa? — Nhất Tếu hỏi, thản nhiên rót trà.

— Thì vừa học vừa chơi chứ sao! Ba ngày, sáng báo cáo, chiều… tự do khám phá văn hóa địa phương.

Nhất Tếu gật gù, không nói gì thêm. Ông hỏi tiếp:

— Ai tài trợ đoàn ông đi?

— Công ty dược X. Họ lo hết, vé máy bay, khách sạn 4 sao, cả suất ăn tối trên thuyền.

— Đổi lại ông làm gì cho họ?

BS Khoa Học cười xòa, rồi lôi từ cặp ra một tờ chương trình in màu, ép nhựa cẩn thận, đưa cho Nhất Tếu xem. Ông lật qua từng trang — hình các gian hàng dược phẩm rực rỡ hơn cả hình ảnh khoa học, tên các báo cáo viên in đậm kèm chức danh dài hơn cả tên đề tài, và ở góc cuối cùng, dòng chữ bé tí: “Chứng chỉ CME sẽ được cấp cho người tham dự đầy đủ các phiên.”

Ông dừng lại ở dòng đó khá lâu.

— Đầy đủ các phiên là sao? Có điểm danh không?

— Có chứ. Quét mã QR vào cửa, quét mã ra cửa. Ai vào mà không ra kịp giờ vẫn tính là “tham dự.”

— Vậy vào rồi trốn đi Tràng An chơi, tối quay lại quét mã ra, vẫn có chứng chỉ?

— … Ông tinh quá đấy.

Nhất Tếu không cười. Ông chỉ lặng lẽ gấp tờ chương trình lại theo đúng nếp cũ, đặt ngay ngắn lên bàn, như thể gấp một tờ đơn thuốc mà ông biết trước là sẽ không ai uống đúng liều.

Khoa Học về rồi, ông ngồi một mình bên ấm trà nguội, mở ngăn kéo lấy lại tấm thiệp mời ra xem. Ông chú ý đến một chi tiết nhỏ mà lúc đầu bỏ qua: ở cuối thư, ban tổ chức viết thêm một dòng, chắc để tạo cảm giác trang trọng — “Rất mong quý đồng nghiệp đến tham dự đông đủ để cùng nâng cao chất lượng chuyên môn.”

Ông đọc đi đọc lại câu ấy, rồi lấy bút, viết lên góc thiệp một câu, không gửi cho ai, chỉ để đó:

“Chất lượng chuyên môn được nâng cao nhiều nhất là ở khoản đi đò ngắm núi, còn buổi sáng nghe báo cáo thì ai cũng đang tính buổi chiều đi đâu.”

Hôm hội nghị khai mạc, giữa hàng trăm tấm biển tên đeo cổ in logo các hãng dược, có một ông già lặng lẽ ngồi hàng ghế cuối, không đeo biển tài trợ nào, tay cầm cuốn sổ nhỏ, ghi chép chậm rãi từng câu báo cáo — trong khi phần lớn ghế quanh ông đã trống từ giữa buổi sáng.

Khoa Học tìm thấy ông lúc giải lao, ngạc nhiên:

— Ủa, ông tự bỏ tiền đi thật à? Sao không nhận tài trợ cho khỏe?

— Vì tôi muốn khi về, tôi nhớ được nội dung hội nghị, chứ không phải nhớ tên món ăn tối trên thuyền.

Nhất Tếu gấp cuốn sổ lại, nhìn ra cửa sổ hội trường — nơi dãy núi đá vôi Ninh Bình xanh mờ hiện lên sau lớp kính, đẹp đến mức khiến người ta quên mất mình đến đây để học, không phải để ngắm.

“Núi ở Ninh Bình đứng yên hàng ngàn năm chẳng cần ai tài trợ mà vẫn đẹp. Còn hội nghị khoa học, mất tài trợ một cái là vắng ngay quá nửa.”